به گزارش روابط عمومی بیمارستان امام سجاد(ع) یاسوج، سیده زهرا دادگر کارشناس تغذیه و رژیم درمانی این مرکز آموزشی درمانی در یادداشت علمی به موضوع تغذیه در شرایط بحران پرداخت:
در شرایط بحران (مثل جنگ، بلایای طبیعی، قطع دسترسی به مواد غذایی یا آب سالم)، توصیه‌های تغذیه‌ای بر اساس منابع معتبر مثل WHO، FAO، هلال‌احمر و CDC چند اصل مهم دارند:

1. اولویت با تأمین انرژی کافی
در بحران مهم‌ترین هدف جلوگیری از کمبود انرژی و ضعف بدن است.  
- غذاهای پرکالری انتخاب کنید.  
- منابع مناسب: برنج، نان، سیب‌زمینی، حبوبات، خرما، عسل، مغزها.  
- غذاهایی که حجم کم ولی انرژی بالا دارند مفیدترند.

 2. تأمین پروتئین برای جلوگیری از تحلیل عضلات
پروتئین به حفظ سیستم ایمنی و عضلات کمک می‌کند.  
منابع قابل نگهداری در بحران:  
- حبوبات (عدس، لوبیا، نخود)  
- کنسرو ماهی و تن  
- تخم‌مرغ  
- شیرخشک  
- مغزها

 3. تأمین آب سالم
کم‌آبی یکی از خطرات اصلی در بحران است.  
- حداقل ۲ تا ۳ لیتر آب در روز برای هر فرد.  
- اگر آب مشکوک است:  
  - جوشاندن حداقل ۱ دقیقه  
  - استفاده از قرص‌های تصفیه  
- از مصرف آب آلوده برای شستشوی غذا هم خودداری شود.

 4. پیشگیری از کمبود ریزمغذی‌ها
در بحران ممکن است مصرف میوه و سبزی کم شود. برای جلوگیری از کمبود ویتامین‌ها:  
- استفاده از سبزیجات خشک، میوه خشک، خرما  
- کنسرو سبزیجات  
- اگر در دسترس است مکمل مولتی‌ویتامین

5. انتخاب غذاهای ماندگار
مواد غذایی که نیاز به یخچال ندارند و ماندگاری بالا دارند مناسب‌ترند:  
- کنسروها  
- حبوبات خشک  
- برنج و ماکارونی  
- خشکبار  
- بیسکویت‌های ساده یا غلات

 6. رعایت بهداشت غذا
در بحران مسمومیت غذایی خطرناک‌تر است.  
- کنسروهای بادکرده مصرف نشود.  
- قبل از مصرف کنسروها ۲۰ دقیقه جوشانده شوند (در صورت امکان).  
- دست‌ها و ظروف تا حد ممکن تمیز نگه داشته شوند.

 7. مدیریت و جیره‌بندی غذا
برای طولانی‌تر شدن ذخیره غذایی:  
- مصرف روزانه را برنامه‌ریزی کنید.  
- غذاها را به وعده‌های کوچک‌تر ولی منظم تقسیم کنید.  
- ابتدا مواد غذایی فاسدشدنی مصرف شوند.
 8. توجه به گروه‌های آسیب‌پذیر
این افراد نیاز بیشتری دارند:  
- کودکان  
- زنان باردار و شیرده  
- سالمندان  
- بیماران مزمن

مثلاً:  
- نوزادان ترجیحاً با شیر مادر تغذیه شوند (امن‌ترین گزینه در بحران).


تغذیه زنان باردار در شرایط بحران

در دوران بارداری نیاز بدن به انرژی، پروتئین و ریزمغذی‌ها بیشتر می‌شود. در شرایط استرس، جابه‌جایی یا محدودیت غذایی، توجه به چند نکته ساده می‌تواند به حفظ سلامت مادر و رشد مناسب جنین کمک کند.

۱. وعده‌های کوچک ولی مکرر  
اگر اشتها کم شده، بهتر است به جای وعده‌های سنگین، غذا در حجم کم ولی چند بار در روز مصرف شود.

۲. دریافت پروتئین کافی  
پروتئین برای رشد جنین بسیار مهم است. منابع مناسب شامل:  
تخم‌مرغ، لبنیات، مرغ، گوشت، حبوبات و عدس.

۳. توجه به آهن و فولیک اسید  
این مواد برای پیشگیری از کم‌خونی و رشد سیستم عصبی جنین ضروری‌اند.  
منابع خوب: عدس، سبزیجات سبز تیره، گوشت و مغزها.

۴. پیشگیری از ضعف و افت انرژی  
میان‌وعده‌های ساده مثل:  
نان و پنیر و گردو، خرما با شیر، موز، میوه با چند عدد بادام.

۵. مصرف مایعات کافی  
آب، شیر و سوپ‌های سبک می‌توانند به جلوگیری از کم‌آبی بدن کمک کنند.

نکته مهم:  
مکمل‌های بارداری مانند آهن و اسیدفولیک باید طبق توصیه پزشک مصرف شوند.

سلامت مادر، پایه سلامت جنین است.
با تغذیه مناسب حتی در شرایط سخت هم می‌توان از بدن بهتر مراقبت کرد.

تغذیه مادران شیرده در شرایط بحران

در دوران شیردهی بدن مادر برای تولید شیر به انرژی، مایعات و مواد مغذی بیشتری نیاز دارد. حتی در شرایط استرس، جابه‌جایی یا محدودیت غذایی، رعایت چند نکته ساده می‌تواند به حفظ سلامت مادر و تأمین شیر کافی برای نوزاد کمک کند.

۱. مصرف مایعات کافی  
کم‌آبی می‌تواند تولید شیر را کاهش دهد. سعی کنید در طول روز آب، شیر، سوپ یا دوغ کم‌نمک مصرف کنید.

۲. دریافت انرژی کافی  
حذف وعده‌های غذایی می‌تواند باعث ضعف مادر و کاهش انرژی شود. بهتر است وعده‌های کوچک ولی مکرر مصرف شود.

۳. مصرف منابع خوب پروتئین  
پروتئین برای حفظ توان بدن مادر و کیفیت شیر اهمیت دارد.  
منابع مناسب: تخم‌مرغ، لبنیات، مرغ، گوشت، حبوبات و عدس.

۴. میان‌وعده‌های ساده و مقوی  
در شرایطی که امکان پخت غذا کمتر است:  
نان و پنیر و گردو، خرما با شیر، موز، مغزها و خشکبار می‌توانند گزینه‌های خوبی باشند.

۵. آرامش و استراحت نسبی  
استرس شدید و خستگی می‌تواند روند شیردهی را دشوارتر کند. استراحت کوتاه و حمایت اطرافیان برای مادر بسیار مهم است.

نکته مهم:  
در بیشتر موارد حتی در شرایط سخت نیز شیردهی بهترین تغذیه برای نوزاد است و به تقویت سیستم ایمنی او کمک می‌کند.